16/02/2026
Temel Geliştirme Programı
- Mezunlarını bugünün değil, geleceğin dünyasına hazırlar
- Yaşam boyu öğrenmeyi mümkün kılacak bilgi ve becerileri öğretir
- Yalnızca bilginin aktarımı değil aynı zamanda kullanımı da esas alarak, öğrenmeyi öğreten bir modeli benimser
- Ders vermez, insan yetiştirir
- Bilimsel, eleştirel ve disiplinlerarası düşünme pratiğini oluşturur
- Meraklı, yetkin ve evrensel bireyler olma kültürünü besler
- Değişen koşullara uyum sağlayabilen profesyoneller yetiştirir
Sabancı Üniversitesi Temel Geliştirme Programı (TGP), yükseköğretimdeki çekirdek müfredat (Core Curriculum) ve özgür sanatlar (Liberal Arts) geleneklerinden esinlenen özgün bir eğitim modelidir. Bu program öğrencilerin yalnızca kendi alanlarında değil, entelektüel, etik ve analitik açıdan bütüncül bir biçimde gelişmesini hedefler. Kısaca uzman değil, iyi düşünen, iyi yazan ve dünyayı doğru okuyan ve değişime hem profesyonel hem de kişisel anlamda uyum sağlayabilecek mezunlar yetiştirir. TGP Direktörü Dr. Emre Erol’a bu özgün eğitim modelinin öğrencilere kazandırdıklarını sorduk.
Türkiye Felsefe Kurumu Başkanı Prof. Dr. İonna Kuçuradi, geçtiğimiz günlerde saygın bir gazeteye verdiği söyleşide “Bugün yapılabilecek şeylerin başında ‘iyi öğretmen’, yani kişilere kendi yapısal olanaklarını geliştirmeye yardımcı olan öğretmen yetiştirmek geliyor” diyor.
İşte Sabancı Üniversitesi, bu iyi öğretmen rolünü benimseyip Temel Geliştirme Programı modeli üzerinden öğrencinin kendi kişiliğinin, ilgi alanlarının, yeteneklerinin analizini yapmasına zemin hazırlıyor. Hem akademisyenine, hem öğrencisine hemzemin bir yapıda ortak bir “öğrenenler topluluğu” (learner’s community) içerisinde “öğrenmeyi öğrenme” pratiklerini hayata geçirme fırsatı veriyor.
Meslek seçiminde yaşanılan sorunlar
Türkiye’de lise mezunlarının meslek seçerken yaşadığı sorunlar yalnızca sınav stresiyle sınırlı değil. Özellikle aile, toplum, sistem ve ekonomik yapı kaynaklı baskılar, bu süreci iyice zorlaştırıyor. Aile baskısı denildiğinde “garantili meslek” dayatması, ailenin kendi hayallerini çocuğa yüklemesi, karşılaştırma kültürü ve ekonomik kaygılar akla geliyor. Bunun üzerine her daim dinamik ve değişken gençlik kültürlerinin verili bir zamanda öne çıkardığı hayallerin yarattığı “akran baskısı” da eklenince birçok Türk genci kendisini dışsal etkilerin sonucunda gerçekten istemediği bir diploma programında bulabiliyor. Bu arada yükseköğretime kadar uzanan eğitim sürecinde, rehberlik sisteminin yetersizliği de öğrencinin kendini daha iyi tanımasına yardımcı olmuyor ve bir farkındalık oluşturmuyor.
Doğal olarak bu koşullarda öğrencinin üniversitede kendisini kişiliğine, yeteneğine ve ilgi alanlarına hiç uygun olmayan bir dalda bulması kaçınılmaz hale geliyor. Sonuç olarak kendi istediği değil, başkalarının onaylayacağı seçme süreci mutsuzluk, okulu bırakma, uzun vadede meslekten soğuma gibi kişinin performansını düşüren, akıl ve ruh sağlığını bozan sorunlar ortaya çıkıyor. İşte Sabancı Üniversitesi bu gibi sorunları Temel Gelişim Programı ile köklü olarak çözüyor.
‘Sabancı Üniversitesi’ni görür görmez kararımı verdim’
Sabancı Üniversitesi Temel Gelişim Programı Direktörü Dr. Emre Erol, hem eski bir Sabancı Üniversitesi mezunu hem de 2016 yılından bu yana Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi. Bu sorunlarla meslek seçme aşamasında kendisinin de karşılaştığına dikkat çekiyor. Ancak üniversite adaylarının çoğuna göre şanslı. Sabancı Üniversitesi’nin öğrencilerine tanıdığı program seçme serbestliği sayesinde kendi merak, beceri ve heyecanları doğrultusunda kariyerine özgürce şekil verebilmiş. Üniversitenin ilk yılarında lisans eğitimini almış öğrencilerden biri olan Dr. Erol, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi'ne (MDBF) kaydolmak ve Telekomünikasyon Mühendisliği programını tamamlamak amacıyla geldiği üniversiteden 4 yıl sonra Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi'nde (SSBF) Toplumsal ve Siyasal Bilimler (SPS) Diploma Programı’ndan mezun olarak çıkmış. Üstelik yüksek lisansını yine SSBF’de Tarih Programı’nda tamamlamış ve yıllar sonra yöneticiliği sırasında Yönetim Bilimleri Fakültesi’nde (YBF) EMBA programını da bitirmiş ve böylece üniversitenin üç farklı eğitim programını tecrübe etmiş. Kısacası Hollanda’nın Leiden Üniversitesi’nde doktora eğitimini tamamladığı ve orada akademisyenlik yaptığı sekiz yıla yakın süre dışında Sabancı Üniversitesi eğitim modelinin farklı yönlerini tecrübe etme şansı bulmuş.
Dr. Erol, Sabancı Üniversitesi’nin ilk görüşte kendisini nasıl etkilediğini şöyle anlatıyor: “Kampusu ilk ziyaret ettiğimde büyülendim; sadece kampüsten değil kampüs hayatından, o dönemde sunulan imkânlardan, eğitim modelinden, öğrencilerin heyecanından inanılmaz etkilendim. Özellikle o zaman kampüste beni karşılayan tanıtım ekibindeki idareci, akademisyen ve öğrencilerle olan diyaloglarım bana bir dünya üniversitesinde olduğumu hissettirdi. Özgün eğitim modeli geleceğime bilinçle yön vermek için bir şansım daha olacağını gösterdi. Bölümsüz yapı, program seçme özgürlüğü, kampüsün mimari yapısı, ortak alanlarda ve genel olarak üniversitenin her yerinde hissettiğim o özgürlük ortamı başımı döndürmüştü.”
Ülkemizde çekirdek müfredat yapısı ile bilinçli ve özgür uzmanlaşma imkanını harmanlayan ilk üniversite
Bugün Dr. Emre Erol bu özgürlük ortamının korunmasında önemli bir rol üstleniyor. 2019’dan bu yana Temel Gelişim Programı Direktörü olarak çekirdek müfredat tasarımı ve uygulanması onun ve ekibinin sorumluluğunda. “Türkiye’de çekirdek müfredat tasarımını uygulayan ilk üniversite olarak Sabancı Üniversitesi, gelecekteki uzmanlık alanlarından bağımsız olarak okula başlayan öğrencilerin bu temel dersleri almasını sağlar” diye konuşan Dr. Erol, Üniversite Dersleri olarak bilinen bu çekirdek müfredatı şöyle açıklıyor: “Bu dersler öğrencinin toplam kredi yükünün yaklaşık üçte birini oluşturur ve tüm lisans eğitimi boyunca devam eder. Çoğu ders birinci sınıfta tamamlanırken, bazıları ikinci, üçüncü ve hatta tercihe göre dördüncü sınıflara kadar uzanır. Üniversite Dersleri’nden oluşan çekirdek müfredatın kendine özgün program hedefleri vardır ve yaşam boyu öğrenebilen, sorgulayan, bilimsel düşünceyi özümsemiş, disiplinlerarası bağlar kuran bireyler yetiştirmeyi hedefler. Aynı zamanda farklı eğitim geçmişlerine sahip öğrencileri ortak bir akademik seviyeye kavuşturur ve böylece öğrencilere üniversiteye kayıt olduktan sonra farklı disiplinler hakkında bilgi edinerek bilinçli ve özgür bir biçimde diploma programını seçebilme imkanı sağlamaktır.”
Üniversitenin geri kalanında olduğu gibi TGP’de de eğitim dili İngilizcedir ve öğrencilerin İngilizce düzeyleri yetersizse Temel Geliştirme Yılı'nı (TGY) tamamlamaları gerekir. Yeterli düzeyde İngilizce bilmeyenler TGY'ye devam ederler. TGY, öğrencilerin İngilizce ve akademik iletişim becerilerini geliştirmek üzere programlanır.
Özetle, sunulan eğitimin ayırt edici özellikleri iki temel aşamaya dayanır:
Temel Geliştirme Yılı, öğrencilerin İngilizce ve iletişim becerilerini geliştirmeyi hedefler.
Temel Geliştirme Programı, toplam mezuniyet yükünün üçte birine tekabül eden, ekseriyeti birinci sınıfta alınmakla beraber bir kısmı yıllara yayılmış farklı disiplinleri kapsayan tüm öğrenciler için zorunlu derslerdir. Bu programın eğitsel çıktılarına ilaveten öğrencilere farklı disiplinleri tanıma ve diploma programları konusunda bilinçli tercih yapma fırsatı verir.
Hangi dersler?
Harvard, Columbia, Chicago gibi dünyanın önde gelen üniversitelerinde uygulanan çekirdek müfredat programı Türkiye’de ilk kez Sabancı Üniversitesi’nde uygulanmış ve daha sonra Koç Üniversitesi, Kadir Has Üniversitesi ve Abdullah Gül Üniversitesi’nde de hayata geçirilmiştir. Sabancı Üniversitesi kapsamlı, dünyadaki örnekleri ile yakın ilişkiler içerisinde ve kendini güncelleyen bir çekirdek müfredat sistemine sahiptir.
Kuruluşunda dünya çapındaki saygıdeğer üniversitelerdeki örneklerden ilham alan Sabancı Üniversitesi’nin çekirdek müfredat yapısı algoritmik düşünme, toplumsal duyarlılık, akademik okuryazarlık, matematik, doğa bilimleri, felsefe, etik, insanlık tarihi ve insanlığın büyük eserleri konularına odaklanır ve öğrencilerin yalnızca kendi alanlarında değil, entelektüel, etik ve analitik açıdan bütüncül biçimde gelişmesini hedefler. Çekirdek müfredatı oluşturan bu derslere dair detaylı bilgilere programın web sayfasından ulaşılabilir.
Kaynak:
https://www.sabanciuniv.edu/tr/akademik/egitim-ve-kariyere-destek/temel-gelistirme-programi-tgp
